Árbol cornejo

ZUHANDOR ARRUNTA

Cornus sanguínea

Cornell, sanguinyol (Katalanez) | Sangomiño, sambuguiño (Galegoz) | Sanguinho-legítimo (Portugaldarrez) | Common dogwood (Ingelesez) | Cornouiller sanguin (Frantsesez)


Zuhandorra zuhaixka handia da, zenbaitetan 5 metrotik gorako zuhaitz txiki bilakatzen dena.

Hosto erorkorrak ditu, sinpleak, elkarren aurka paratuak, obalatuak edo eliptikoak, ertz osokoak edo puntan amaituak, eta bertan oso ongi daude nerbioak markatuta. Bala zapala da eta azpialdea, berriz, apur bat zakarra da dituen biloak direla medio. Luzeran 9 zentimetro hazi daitezke eta 6 zentimetroko zabalera har dezakete, eta txorten luzekoak dira. Udaberri eta udan izaten duen tonu berdea ardo gorriaren kolore bilakatzen da udazken aldera, hortik datorkio sanguinea (odoltsu) izena.

Udaberri amaieran edo udan ematen ditu loreak. Loreak zuriak edo krema kolorekoak dira, ikusgarriak, eta sorta oparotan agertu ohi dira adaxken amaieran.

Fruituak beltz – urdinkarak dira, globo-formakoak, mamitsuak, dirdiratsuak, ilar baten tamainakoak eta udazkenean heltzen dira. Jateko gogoa ematen du bere itxurak, baina ez dira jan behar, toxikoak baitira.

Beste espezie batzuekin agertzen den espezie bat da, eta baso hostoiraunkor edo hostoerorkorretan azaltzen da, heskai, bazterki arantzatsu, sastrakadi edo soilgunetan. Giro zertxobait laiotz eta hezeak behar ditu. Hori dela eta, hegoaldera amildegi itzaltsu eta ez oso berotan gordetzen da, eta errekasto eta uharretan, eguzkiaren zuzeneko eraginpetik babestuta.

Kareharrizko zein silize lurretan hazten da, betiere freskoak eta arinak baldin badira, kalitateari dagokionez apartekoak izan gabe. Itsas mailatik hasi eta 1300 metro bitartera hazten da gutxi gorabehera.

Zuhandorraren zurak tonu krema – arrosa du, kalitate bikainekoa da, oso gogor eta erresistentzia handikoa, ona da objektu txikiak fabrikatzeko, esate baterako, musika-instrumentuak, heldulekuak eta tona urriko piezak.

Haren fruituak ez dira jangarriak gizakiarentzat, izan ere gonbitoak eragin ditzake, baina hegazti eta beste ugaztun batzuentzat preziatuak dira. Horiek haziak barreiatzen dituzte beren gorotzetan eta espeziearen hedapena ahalbidetzen dute. Hori bai, kaltzio malatoa dute, elikaduraren industrian elikagaien azidotasuna murrizteko erabilia.

Hostoak eta azala beherakoa eteteko (idorgarriak), sukarra jaisteko (febrifugoak) eta, azido salizilikoa dutenez, sahatsek bezalaxe, minak arintzeko (analgesikoak) erabili izan dira.

Cornus izen generikoa, zuhandorrei ematen zaien izen latindarra da eta grezierazko krános hitzetik eratortzen da, gereziondoa, zuhandor arraren fruituekin duten antza dela medio. Sanguinea(odoltsu) epiteto espezifikoak hostoek udazkenean hartzen duten odol tonu gorriari egiten dio erreferentzia.

ZUHANDOR ARRUNTAren ezaugarriak

Ikusi nolakoak diren zuhaitza osatzen duten atal ezberdinak

Copa del cornejo

Enborra

Hoja del cornejo

Hostoa

Flor del cornejo

Lorea

Fruto del cornejo

Fruitua

ZUHANDOR ARRUNTAren loratzea

  • URT
  • OTS
  • MAR
  • API
  • MAI
  • EKA
  • UZT
  • ABU
  • IRA
  • URRI
  • AZA
  • ABE